Ik ben heel

Nieuw, Zuihitsu

Er was een tijd waarin ik nooit richting kon kiezen. Altijd wilde ik die ene maar ook die andere kant uit. Zowel persoonlijk als beroepsmatig was ik nooit helemaal blij met wat zich aandiende. Sinds 2020 is dat veranderd na een diepe duik in mijn onbewuste. Ik ben er achter gekomen dat ik mij had opgesplitst. Een deel van mij was ondergronds gegaan, dat nooit naar buiten kwam. Dat deel wou graag samenvloeien met mij in plaats van geheim blijven. Concreet voorbeeld: nooit tevreden met mijn keuze om kunstenares te zijn. Altijd die stem – van mijn vader – in mij die wat anders wil: je moet geld verdienen. Mijn authenciteit ondermijnend toch maar weer iets anders doen. Dat is niet meer aan de orde want ik ben geheeld: uit één stuk. Ik heb dat deel in mij gezien dat er niet mocht zijn. Hier ben ik met alles erop en eraan, of eraf, en dat voelt goed.

Zoetwaterkreeft op weg naar de Jansbeek in Sonsbeek

Freule in ‘t Veld

Nieuw

Precies een week geleden, op 14 augustus is mijn bonushond Bibi ingeslapen. Ze was de hond van Paul & Wil die via Marktplaats bij hen terecht kwam. Een boer uit Haaksbergen wou met haar fokken maar dat deed ze niet. Werd zelfs niet loops, gratis op te halen broodmagere boxer met allegie. Ze was elegant met haar scherpsteltekening op de kop. Dit is voor insiders die wel eens foto’s hebben afgedrukt in een donkere kamer. Liefste hond der aller tijden die acht jaar is geworden ondanks haar moeilijke jeugd. Ze verdroeg niemand die achter haar liep, geschopt wellicht op die boerderij in Twente. Ze hield ook graag overzicht en was heel waaks wanneer ik op een bank neerstreek. Haar nieuwe baas wist wel raad met Bibi, haar zevende boxer. Ik zal hen ongetwijfeld gaan missen, vandaag hebben wij een ereronde gemaakt over het Rozendaalse veld.

Bibi ruikt wild in het hoge gras

Niet op die manier

Levensloop, Pesten

s’ Nachts heb ik Anton omarmd, wiens naam de laatste tijd telkens opduikt. Het is ook de naam van opa Fisscher die ik nooit heb gekend. Ik hield van hem maar ‘niet op die manier’. Anton was een aimabele man met een gebruiksaanwijzing, hij verweet zijn vader dat die nooit zijn liefde voor hem uit had gesproken. ‘Ik hou van jou’ heeft hij nooit gezegd, zei de man die van dezelfde leeftijd als mijn ouders was. Hij heeft het niet kunnen verkroppen en dat nam ik hem kwalijk: zijn slachtoffersschap. Voorts heb ik hem geholpen om alle spullen van zijn ‘zuster’ via marktplaats te verkopen. Hij had die kamer nodig om in te slapen want hij sliep niet goed. Toen het klaar was zei Anton dat ie toch liever in het hok bleef liggen waar nu zijn bed stond. Vervolgens kreeg Anton een vriendin die jaloers was. Op een dag ben ik spontaan langs gegaan bij hem in Zuid en kwam hij aan de deur. ‘Pssst, mijn vriendin is hier’ en smeet de deur voor me dicht. Dat was aanleiding voor mij om de deur naar hem dicht te doen. Ik heb hem een kaart geschreven met uitleg, nooit meer iets van hem gehoord. Wel dat ie overleed op hoogbejaarde leeftijd in het verpleeghuis. Ik zie hem soms fietsen op het Velperplein, in de regen met zijn paarse cape. Tati – mijn hond – wou eens naar Anton toen we langs bushalte Stadstheater liepen. Hij wees met zijn snuit ‘die kant wil ik uit’ waar ik niet op in ben gegaan. Tenslotte wou hij mijn verhaal niet lezen toen ik hem dat vroeg. ‘Jij kunt toch helemaal niet schrijven’ zei Anton, wat ook voortkwam uit jaloezie van weer een andere vriendin. Kort nadat ik van hem droomde zag ik hem lopen op de kop van de Steenstraat, in een ander. Waarom ik van hem hield is de vraag die nu, in zijn 100ste geboortejaar van belang is.

Uit: De jacobsladder van Maarten t Hart

Het jaar 2025 is bijna voorbij en ik weet inmiddels waar ik jou dankbaar voor ben: ‘wil je geluk of gelijk?’ was jouw levensmotto, dat bij me blijft.

Boekenhart

Nieuw, Schrijven, Zen, Zuihitsu

In het artikel ‘Tijdloze waarheden’ in de Groene schrijft Jaap Tielbeke over John Steinbeck, dat mij heeft geraakt. Mijn boekenhart was al eens geroerd door The Old Man and the Sea van Ernest Hemmingway dat in de buurt komt. Op Wikipedia las ik dat Steinbeck Hemingway bewonderde. Hij ‘wilde enkel een registrerend bewustzijn zijn, geen oordeel vellen, alleen maar dingen vastleggen’. Dat komt in de buurt van de Zen filosofie die mij ook raakt. Zo hevig dat ik al vijf jaar lang dagelijks twee keer twintig minuten mediteer en wekelijks in de Zendo kom. Soms zelfs vaker vanwege de Stille Zondag of een Zendodag. Het brengt me bij mijn ware natuur van waaruit ik schrijf.

Anselm Kiefer

Beeldende kunst, Nieuw, Zuihitsu

Louise Bourgeois is mijn grootmoeder in overdrachtelijke zin. Ze leefde van 1911 tot 2010 en heeft een plek ingenomen die in haar tijd onbegaanbaar was. Ze was een vrouw met artistieke plannen, boegbeeld van de feministen. Maar ‘I am just a girl who wants to understand herself’ was haar statement. Oom Anselm Kiefer had meer geluk met zijn voortvarende carriere. Hij hangt/staat nu met zijn werk in Amsterdam bij het Van Goghmuseum en het Stedelijk Museum voor hedendaagse kunst. Vincent van Gogh was Anselms grootvader in de kunst, Joseph Beuys zijn oom, broer van mijn vader Bruce Nauman.

Bos in de herfst

Akker met kraaien

Gouden korenaren

Max & Ellen

Levensloop, Nieuw

Gisteren is Max overleden, op 15 februari 2025, de man van Ellen, vader van Anne Myra. Mijn verre vriend uit Eenrum in het hoge Noorden met zijn gouden stem, die onvoorwaardelijk lief had. Onze vriendschap gaat nu als een film aan me voorbij en dat laat ik gebeuren. Zijn hart heeft het begeven maar ik gun hem het eeuwige leven in de harten van dierbaren. In mijn hart blijft hij een welkome gast, met Ellen samen gezellig zijn.

Ik had jullie graag bij mij over de vloer, me thuis voelen in mijn eigen huis, dankbare eters. Mijn reisjes naar het Hoge Land zijn dierbare herinneringen.

Winters

Nieuw, Wandelingen, Zuihitsu

De herfst is mijn favoriete jaargetijde maar ik hou nog meer van de winter. Ik leg alle gejammer naast me neer en geniet volop van gure dagen. Met een beetje geluk komt er sneeuw om het donker te verlichten. De lange nachten zijn welkom voor herstel en overzicht van het voorbijgaande. Ik ben altijd jarig in het hart van dit seizoen, een maand na Kerst. De bomen zijn kaal en dat blijft nog een poosje, zodat ik me kan voorbereiden op wat er gaat komen.

Deze grazende hengst met wintervacht in de Veluwezoom heeft er zo te zien ook weinig moeite mee. Is hij de vader van het veulen van deze merrie? Het zijn IJslanders dus die zijn wel wat gewend!

In de lente word ik heus wel blij van warme zonnestralen en geniet in de zomer van heerlijk weer.

Droom

Nieuw, Zuihitsu

Ik zat met Maan – pas overleden – aan mijn werktafel toen de bel ging, trringgg. Ik liep naar beneden en opende onze reusachtige voordeur. Er stond een boom van een kerel met een hele hoge pan soep voor de deur. ‘Ik heb dat niet besteld’ zei ik en riep ‘Maan, kun je even naar beneden komen?’ maar die kwam niet. Twee kleinere mannen – strak in het pak – wilden binnenkomen maar ik sloot gauw de deur en liep de trap weer op. Ze drongen dwars door de dichte deur achter me aan omhoog. Ik vroeg Maan of ze 112 wou bellen en werd wakker, bleef rustig ondanks het bonzen van het hart in mijn keel. Ik vroeg me af wat deze droom betekent en de vriendelijke buurman die voor de deur stond. De mannen onze ego’s en de boodschap ‘wees niet bang voor de dood’. Maan is niet meer maar onze vriendschap blijft bestaan.

De hemel ging open op de 25ste geboortedag van Tati (19 oktober 1999 – 19 maart 2016)

Medelijden

Nieuw, Wandelingen, Zuihitsu

Ik heb van mijn moeder geleerd om altijd heel veel medelijden te hebben, inclusief zelfmedelijden. Dat is niet hetzelfde als medeleven, sterker: het is heel iets anders waar je veel meer aan hebt. Het komt wellicht voort uit het Christelijke geloof in Jezus aan het kruis. In elk geval heeft het mij niet of nooit geholpen zoals medeleven dat wel doet. Het heeft er voor gezorgd dat ik meteen – onterecht – een hekel aan de man kreeg. ‘Elk huisje heeft een kruisje’ zei ze er nog bij, maar nu is het genoeg. Ik steek graag kaarsjes op in de Martinuskerk in de Steenstraat en sinds kort ook in de Eusebiuskerk in het centrum van Arnhem. Het gebouw is niet meer gewijd maar staat en ligt wel vol met religieuze voorwerpen, waaronder een compleet klokkenspel. De grote bronzen klok die wonderlijk heel bleef na de Slag om Arnhem ligt op de hardstenen vloer. Naast haar twee kleintjes, je kunt er in kijken en over grafstenen lopen van rijke stinkerds. Er is een gerestaureerde muurschildering die vernield is tijdens de 80-jarige oorlog waarin Nederland zich losmaakte van het katholieke Spanje. Het praalgraf van Karel van Gelre met een figuur dat zijn eeuwenoude harnas draagt en een protestante kansel. Hoe meer ik weet over de geschiedenis hoe minder medelijden met ons heb ik en des te meer medeleven.

Op maandagochtend in het Herikhuizerveld overweeg ik mijn stappen

PSOAS

Levensloop, Vers van de pers, Zuihitsu

Er zit nog maar heel weinig kraakbeen tussen mijn vierde en vijfde ruggenwervel. Dat komt door de vele ontstekingen – spit – in mijn rug, ook wel artritis vanaf mijn dertigste. Wekenlang lag ik met de benen op de bank en de rug recht op de grond thuis met helse pijnen terwijl normale mensen kinderen krijgen en/of carriere maken. Het hield pas op rond mijn veertigste toen ik een hond kreeg en elke dag met hem naar Sonsbeek liep. Het probleem is er nog steeds en dat komt nooit meer goed althans mechanisch. Het heeft lang geduurd voordat ik inzicht kreeg omdat dokters het ook niet helemaal weten. Nu weet ik alle kennis tot een geheel te verbinden terwijl ik weer eens herstel. Met behulp van Cesar-therapie heb ik geleerd om ze losjes te houden, die wervels en daar begon het mee. Ik hoefde me niet meer te laten kraken door Donders, fysiotherapeut waar ik een abonnement op had. Ik ontdekte het belang van beweging en van de stofjes in je bloed: neurotransmissie. Ik heb veel geleerd over serotonine, adrenaline en dopamine tijdens de studie Psychologie bij de Open Universiteit en afgerekend met de orenmaffia: je bent gek. De volgende stap was mijn contact met de Grootmoeders, Amerikaanse beweging voor en door vrouwen. Mijn bewustzijn groeide ten aanzien van het patriarchaat, dat ook heerst binnen de geneeskunde. Ik voel de energie van PSOAS, weer een stap verder die cruciaal is in mijn verhaal. De ‘spier van de ziel’ verbindt mijn rug met mijn benen, ook die van jou! Psoas houdt mijn rug recht behalve wanneer ik aangeslagen ben door het één of ander. Deze spier trekt zich terug bij hevige schrik en komt weer tot rust als de kust veilig is. Iedereen heeft dat en bij mij is die met name van levensbelang vanwege de wervels die kraakbeen ontberen. Last but not least: Zen meditatie & Yin yoga houden mij op de been.

Psoas wordt ook wel de stabiliteit-spier genoemd en voortaan zal ik die trainen middels Pilates. Ik zet mijn abonnement bij de sportschool op onbeperkt en maak vandaag, 11 oktober deze stap in de juiste richting.

In de Gelderlander van 23 november staat dat kraakbeen zich wel degelijk kan herstellen. Ik heb me laten wijs maken dat dit niet kan, net als Tinnitus nooit over kan gaan, wat niet waar is. Het is weer een staaltje falende geneeskunst waar ik me door heb laten misleiden. Een poosje geleden is me wel opgevallen dat de artrose in mijn handen, vingers met name geheeld is. Dat is duidelijk zichtbaar, anders dan die wervels waar röntgenstraling voor nodig is. Alhoewel ik het kan voelen: de hoeveelheid belasting die draagbaar is.